Dezinformacja zagraża dziś zarówno społeczeństwu, jak i biznesowi. Światowe Forum Ekonomiczne w raporcie Global Risks Report 2026 uznało ją za jedno z trzech najpoważniejszych globalnych ryzyk w perspektywie dwóch lat, obok konfrontacji geoekonomicznej i polaryzacji społecznej. Sieci wpływu, skoordynowane konta i treści generowane przez AI wykorzystują emocje i podziały społeczne, by osłabiać zaufanie do instytucji, marek i liderów. Celem takich działań może stać się każda organizacja. Moduł pokazuje skalę zjawiska dezinformacji w Polsce, mechanizmy, przez które fałszywe narracje zdobywają zasięg, oraz konsekwencje dla reputacji firm i organizacji. Uczestnicy dowiedzą się, jak budować wiarygodność w świecie szumu informacyjnego, jaką rolę może odegrać biznes we wspieraniu odporności społeczeństwa i jak współpracować z instytucjami fact-checkingowymi. Część praktyczna obejmuje przegląd wiarygodnych źródeł i narzędzi do walki z dezinformacją oraz krótkie ćwiczenie fact-checkingowe.
3 x 45 min
średnio-zaawansowany
Doświadczenie w pracy w komunikacji, PR lub marketingu. Podstawowa znajomość mediów społecznościowych. Komputer z przeglądarką internetową i stabilnym łączem.
Wiedza:Po ukończeniu modułu uczestnik:
• zna skalę zjawiska dezinformacji w Polsce, jej głównych aktorów, narracje i tematy, w tym rosnącą rolę treści generowanych przez AI;
• rozumie mechanizmy wojen narracyjnych: wykorzystanie emocji, polaryzacji i algorytmów platform;
• odróżnia dezinformację od błędu, misinformacji i uzasadnionej krytyki;
• zna rolę, standardy i metodologię instytucji fact-checkingowych (IFCN, EFCSN, Demagog) oraz zasady współpracy z nimi;
• rozumie, w jaki sposób biznes może wspierać odporność społeczeństwa na dezinformację i dlaczego leży to w jego interesie.
Po ukończeniu modułu uczestnik będzie potrafił:
• rozpoznać, czy treść to dezinformacja, błąd czy uzasadniona krytyka, i podjąć trafną decyzję;
• ocenić wiarygodność źródła i szybko zweryfikować informację, zdjęcie lub wideo przy użyciu podstawowych narzędzi fact-checkingowych;
• ocenić, czy sytuacja wymaga publicznej reakcji, czy reakcja wzmocni fałszywą narrację;
• zgłosić fałszywe treści zgodnie z procedurami platform i wskazać, kiedy warto kontaktować się z organizacją fact-checkingową;
• zaplanować działania budujące wiarygodność marki i odporność odbiorców (transparentna komunikacja, prebunking).
Po ukończeniu modułu absolwent:
• ma świadomość odpowiedzialności za jakość informacji w przestrzeni publicznej;
• stosuje zasadę weryfikacji przed publikacją i udostępnieniem w pracy własnej i zespołu;
• jest gotów współpracować z organizacjami fact-checkingowymi, platformami i instytucjami publicznymi;
• rozumie, że wiarygodność organizacji buduje się przez transparentność i konsekwencję, a nie tylko przez reakcję w kryzysie.
Bloki tematyczne i krótki opis:
1. Skala zjawiska dezinformacji w Polsce. Dane z badań (m.in. „Dezinformacja oczami Polaków 2026”, raporty NASK). Główne trendy w dezinformacji ostatnich miesięcy: klimat, bezpieczeństwo, energetyka, migracja, zdrowie. Aktorzy i ich cele, w tym działania obcych państw. Dezinformacja generowana przez AI i deepfake.
2. Budowanie wiarygodności w świecie szumu informacyjnego. Zaufanie jako kapitał organizacji. Transparentność i prosta komunikacja jako czynniki zmniejszające podatność na dezinformację. Kiedy sprostowanie pomaga, a kiedy wzmacnia fałszywą narrację. Prebunking i działania wyprzedzające.
3. Rola biznesu we wspieraniu odporności społeczeństwa. Biznes jako instytucja o wysokim zaufaniu społecznym. Firma jako cel dezinformacji (podszywanie się pod markę, fałszywe reklamy, scam) i jako jej nieświadomy kanał (reklama w serwisach szerzących dezinformację). Edukacja pracowników i klientów, koalicje sektorowe i współpraca z organizacjami społecznymi.
4. Rola instytucji fact-checkingowych. Jak pracuje fact-checker: metodologia, standardy IFCN i EFCSN, niezależność i transparentność finansowania. Współpraca z platformami, regulatorami i mediami. Kiedy i jak kontaktować się z organizacją fact-checkingową.
5. Wiarygodne źródła i narzędzia do walki z dezinformacją. Lateral reading, sprawdzanie domen i autorstwa, wsteczne wyszukiwanie obrazem, rozpoznawanie treści generowanych przez AI, monitoring przestrzeni medialnej. Procedury zgłaszania treści do platform i instytucji. Ćwiczenie: weryfikacja przygotowanego case’u,
Wykład z dyskusją wzbogacony prezentację studiów przypadków.
• Przekazanie wiedzy i zasad: ok. 55 minut
• Case studies i ćwiczenie: ok. 40 minut
• Konsultacje, dyskusja: ok. 25 minut
Bąkowicz K., Twórcy czy ofiary? Zjawisko dezinformacji wobec polaryzacji biznesu na przykładzie Polski, CeDeWu, Warszawa 2025.
Cholewa M., FAKE OFF. Wyłącz dezinformację ze swojego życia, Znak, Kraków 2026.
Linden S. van der, Fake news. Jak dezinformacja infekuje umysły i jak się na nią uodpornić, przeł. [tłumacz], Rebis, Poznań 2024.
Kursy i materiały edukacyjne Akademii Fact-checkingu Stowarzyszenia Demagog. Specjalistyczne szkolenia Stowarzyszenia Demagog dla zespołów komunikacji i agencji PR (weryfikacja informacji, reagowanie na kryzys dezinformacyjny).
Wykorzystywane case studies / scenariusze:Wizerunek firmy i prezesa w oszustwach inwestycyjnych. Fałszywe wpisy zachęcały do wsparcia Polskiej Grupy Zbrojeniowej przez inwestycję i odsyłały do strony udającej Money.pl z artykułem o rzekomej platformie Rafała Brzoski. W jednym oszustwie wykorzystano więc trzy marki: spółkę, prezesa i medium.
Fake newsy o produktach i decyzjach firmy. W sieci krążyła informacja, że Orlen będzie wypiekał bułki do hot dogów i burgerów z mąki ze świerszczy.
Firmy wciągane w narracje polityczne. Posty twierdziły, że fabryka mebli w Wolsztynie zwalnia 70 polskich pracowników, żeby zatrudnić na ich miejsce Ukraińców. Nagranie podpisane jako „ukraiński dostawca Glovo” pokazywało w rzeczywistości blogera ze Lwowa.
Obecność i aktywność podczas zajęć.
Potwierdzenie ukończenia kursu:Międzynarodowy certyfikat w języku angielskim.